Het recht op afbeelding

Elke dag worden er duizenden foto's en filmpjes op de sociale netwerken geplaatst. Vaak zijn dat foto's met vrienden, kinderen, leerlingen of leerkrachten op. En dan rijst de vraag van het recht op afbeelding ... Hoe zit dat op het internet? Geldt het daar ook? Kan dit recht de privacy beschermen en brengt het bepaalde plichten mee? Een foto van een duidelijk herkenbare persoon op mag pas worden gepubliceerd als die persoon vooraf zijn toestemming gaf, of het nu om een schadelijke foto gaat of niet. Leg jongeren uit dat ze toch zelf niet zouden willen dat anderen (soms gênante) foto's of informatie van hen posten zonder dat ze daarvan op de hoogte zijn. Foto's die op het internet staan, circuleren snel, heel snel, en soms zonder dat je iets kunt doen.

Eenmaal op het internet ... altijd op het internet!

Wat is dat precies, het recht op afbeelding?

Het recht op afbeelding is ieders recht om een beslissing te nemen over zijn afbeelding en deze te kunnen beheren. Concreet geeft dit recht een persoon de mogelijkheid om zich, op basis van de naleving van de privacy, te verzetten tegen de publicatie, verspreiding of het al dan niet commerciële gebruik van zijn/haar afbeelding.

Vóór elke publicatie van een foto, in papieren of elektronische vorm, moet de verspreider daarvoor de toestemming van de betrokken persoon hebben. Die persoon moet duidelijk herkenbaar zijn op het medium in kwestie. Het best nog vraag je de toestemming aan die persoon alvorens je de foto neemt, want het nemen van de foto op zich is helemaal niet hetzelfde als een stilzwijgende toestemming. Vóór je bepaalde afbeeldingen gebruikt, moet je natuurlijk zeker zijn dat ze niet zijn beschermd door het auteursrecht.

En op het internet?

Het recht op afbeelding geldt uiteraard ook op het internet.

Enerzijds is het belangrijk dat je, vóór de publicatie van een foto online, zeker bent dat de personen die op de foto duidelijk herkenbaar zijn het goed vinden dat je die afbeelding verspreidt.

Anderzijds is het recht op afbeelding een instrument voor de bescherming van de privacy dat je kunt inroepen voor de verwijdering van foto's waarvoor de betrokken personen vooraf geen toestemming hadden gegeven.

Het is dus belangrijk dat je jongeren leert om dat recht op afbeelding te gebruiken: eerst door te verzekeren dat ze instemmen met de foto's van hen die online circuleren, en vervolgens door ze te stimuleren om hun vrienden om toestemming te vragen voor ze een foto met hen erop publiceren.

Hoe laat ik een foto van Facebook verwijderen?

Vraag de persoon die de foto postte eerst om die foto weg te halen. Als die weigert, kun je de foto melden aan Facebook, de juiste optie te kiezen en het formulier in te vullen. De betrokken tiener kan die foto zelf melden door op de meldingslink onder de foto te klikken.

We raden ook aan om, in alle gebruikersprofielen van de sociale netwerken, de optie identificatietoestemming (tag) te activeren. Je vindt die in de privacyinstellingen.

En als het om mijn leerlingen of jongeren van het buurthuis gaat?

Zelfs als de minderjarige 'toerekeningsvatbaar' (na 14 jaar) wordt geacht, is een schriftelijke en ondertekende toestemming van de wettelijke vertegenwoordigers van het kind nodig voor de verspreiding of publicatie van een afbeelding, zelfs in de schoolkrant! Het is dan ook een goed idee om ouders of voogden voor een welbepaalde periode of een specifiek evenement een door de schooldirectie opgemaakte schriftelijke toestemming te laten ondertekenen. Om misverstanden te vermijden, is het belangrijk om te verduidelijken waar die foto's zullen verschijnen, zoals in de wijkkrant, de website van de school, op het YouTube-kanaal van de jeugdbeweging, ...

En ouders ten opzichte van hun kinderen?

Wettelijk zijn ouders niet verplicht om hun kinderen om toestemming te vragen voor ze een foto van hen publiceren ... Maar als ze hen goede reflexen willen bijbrengen, is het misschien toch geen slecht idee om eerst naar hun mening te vragen. De kinderen zullen het gebaar op prijs stellen en gaan beseffen dat het recht op afbeelding in de ogen van hun ouders een belangrijke waarde heeft.

Zijn er uitzonderingen?

Soms heb je geen toestemming nodig. De voornaamste voorbeelden zijn die van foto's genomen op openbare plaatsen, foto's van een mensenmassa of van publieke personen.

Opgelet: een persoon, meerderjarig of minderjarig, die zijn toestemming geeft om zijn foto te laten nemen, geeft niet automatisch de toestemming om zijn recht op afbeelding te gebruiken en dus die foto te publiceren. Voor die publicatie moet een specifieke toestemming worden gevraagd.

© 2015 Child Focus | Houba - de Strooperlaan 292 | B-1020 Brussel | BE19 3101 2229 9912