Waarom zijn jongeren zo verslingerd aan de sociale netwerken?

Ja, jongeren zijn gek van Facebook. Wat ze zo aantrekt, is de dynamiek van de sociale netwerken. Ze kunnen communiceren met vrienden, hun vriendschapsbanden versterken, zich op hun eentje of met anderen amuseren, uitstapjes plannen, foto's posten, informatie en natuurlijk ook de oplossingen van hun huiswerk delen ... Handig én gratis! Sommigen gebruiken de sociale netwerken ook om nieuwe mensen te leren kennen, hoewel dat minder vaak gebeurt (27% van de 9-16-jarigen in België leert online nieuwe mensen kennen). Ze zoeken dus liever vrienden op of babbelen met vrienden van vrienden. Maar deze activiteiten verklaren niet helemaal die bijna obsessionele liefde voor de sociale netwerken. Via de sociale media zijn tieners immers op zoek naar een vorm van erkenning en bevestiging. Ze posten iets en wachten op een reactie van anderen. Ze wachten op de bevestiging van hun activiteiten. Ze zijn op zoek naar aansluiting of een reactie. Zo kunnen ze concreet zien hoe populair ze zijn binnen hun groep. De sociale netwerken geven jongeren ook de kans om aan hun imago te werken. Via de foto die ze posten, proberen ze zich van hun beste kant te tonen. Of toch de kant die ze willen tonen ... Ze hebben het gevoel dat ze hun reputatie kunnen sturen. Die aanpak is revolutionair en verandert hun kijk op het imago.

Tegelijk biedt Web 2.0 jonge internetgebruikers ook de mogelijkheid om inhoud te creëren. Ze spelen een actieve rol op het web. Ze profiteren ervan om te tonen dat ze talentvolle muzikanten, spelers en maatschappelijk bewuste activisten zijn.

Wetende dat de sociale netwerken overal en altijd beschikbaar zijn, via hun gsm of computer, en dat zowel thuis als buiten.

Wat zijn de positieve aspecten?

De sociale netwerken bulken van de voordelen waar jonge of minder jonge internetgebruikers van kunnen genieten. Het zijn heuse geïntegreerde communicatiediensten. Communicatie, ontspanning, vrienden, vriendengroepjes op basis van interesses, hobby's, de uitwisseling van foto's en info, de planning van evenementen, sociaal engagement, ... De voordelen van de sociale netwerken zijn eindeloos. Ze geven het gevoel deel uit te maken van een gemeenschap van personen die iets delen. Ze scheppen talloze socialisatiemogelijkheden voor het persoonlijke en werkleven. Voor jongeren is hun profiel in zekere zin het bewijs van hun identiteit op het internet en van hun sociale erkenning. Het aantal 'likes', gekregen reacties en vrienden zeggen meteen iets over hun populariteit. Tegelijk geven ze hen ook de mogelijkheid om een positief beeld van zichzelf te scheppen. Er zijn ook veel mensen die de sociale media gebruiken om hun talenten te tonen, creatief te zijn of een goed doel te steunen.

En de risico's?

Een verstandig gebruik van de sociale netwerken gaat gepaard met waakzaamheid, en dan vooral wat de volgende aspecten betreft:

  • Vaak zetten jongeren ondoordacht te veel informatie in hun profiel (naam, voornaam, adres, telefoonnummer enz.). Die informatie kan echter tegen hen worden gebruikt. Zie onze rubriek 'Privacy'.
  • Cyberpesten via de profielen. Zie onze rubriek 'Cyberpesten'.
  • Gerichte reclame: ondernemingen maken profielen aan om hun producten aan te prijzen onder jongeren. Vandaar de overvloed aan reclame op deze websites.
  • Het copyright en de auteursrechten verplichten iedereen die een logo wil gebruiken om daarvoor toestemming te vragen aan de betrokken organisatie of onderneming. Dat geldt ook voor teksten of gedichten die op verschillende websites werden gevonden. Jongeren verzaken vaak aan die verplichting.
  • Iedereen heeft een 'recht op afbeelding'. Dit is het recht dat iedereen heeft om te beslissen of een foto of filmpje waarin hij/zij herkenbaar voorkomt al dan niet mag worden gepubliceerd. Jongeren zetten op het internet vaak foto's van hun vrienden om bijvoorbeeld te tonen wat ze tijdens het weekend hebben gedaan. Toch moeten ze de betrokken personen daarvoor om toestemming vragen. Zie onze rubriek 'Recht op afbeelding'.

Kun je verslaafd geraken aan Facebook?

Goed nieuws: je wordt niet lichamelijk verslaafd van de sociale netwerken. Maar je bent natuurlijk wel nieuwsgierig naar de reacties van vrienden. Het is meer de schrik om iets te missen die jongeren op de sociale netwerken houdt. Maar hoewel Facebook populair blijft bij kinderen en tieners zien we toch dat deze reus aan populariteit verliest. Wordt dit sociale netwerk steeds minder cool?  Het probleem met Facebook is de interface, die te ingewikkeld is en vooral te vol zit met ouders, die tieners beroven van de vrijheid die ze zo nastreven op de netwerken. De vele reclameboodschappen en bedrijven jagen tieners ook weg van deze webreus, in de richting van alternatieven die met de gsm vaak vlotter toegankelijk zijn.

De sociale netwerken en de gsm ... Wat verandert dit?

Het gaat sneller. Smartphones en tablets versterken de directheid in het gebruik van de sociale netwerken: een foto of filmpje wordt onmiddellijk gedeeld of van commentaar voorzien. Die snelheid vergroot de spontaniteit, vergemakkelijkt de communicatie en versterkt de vreugde van een moment, maar ze verhindert jongeren ook om wat afstand te nemen of even na te denken, wat nodig is voor je iets online zet. Hoewel snelheid verleidelijk is, zouden jongeren beter eerst nadenken voor ze iets posten. Want eenmaal een foto op het internet staat, zal die er nog heel lang blijven ...

Bekijk de video!

Enkele cijfers als aandachtspunten

1 profiel op 4 van de minderjarige Belgische Facebook-gebruikers is voor iedereen zichtbaar. Leer kinderen en tieners hun privacyinstellingen op sociale netwerken te optimaliseren.

'Denk na voor je iets post' is een tip om wijd te verspreiden onder jonge gebruikers van sociale netwerken.

In België is 40% van de 9-12-jarigen ingeschreven op een sociale website. Het hen verbieden heeft geen zin, want ze zullen sowieso wel manieren vinden om er stiekem op te geraken. Het is belangrijk dat je de dialoog openhoudt. Ze begeleiden in hun ontdekking van de sociale netwerken om je te verzekeren dat ze geen risicoverdrag vertonen, blijft de beste strategie.

Toon hoe dan ook belangstelling voor wat je kinderen op sociale netwerken doen. Amuseer je samen, maak plezier. Zo is het gemakkelijker om dit onderwerp op een positieve manier te bespreken.

© 2015 Child Focus | Houba - de Strooperlaan 292 | B-1020 Brussel | BE19 3101 2229 9912